Borçlu Malını Başkasına Devrettiyse Ne Yapılır? Satılan Mal İcradan Geri Alınabilir mi?

1. Borçlu kişi icra borcunu ödememek için malını başkasına satarsa ne yapabilirim?

Cevap: Mahkemede tasarrufun iptali davası (borçlunun mal kaçırmak amacıyla yaptığı satışların alacaklıya karşı geçersiz sayılması davası) açabilirsiniz. Bu dava sayesinde borçlunun başkasına devrettiği ev, araba veya dükkan üzerinden alacağınızı icra yoluyla tahsil etme yetkisi kazanırsınız.

2. Tasarrufun iptali davası açınca tapu doğrudan benim üzerime mi geçer?

Cevap: Hayır. Bu dava tapuyu tamamen sizin adınıza tescil ettirmez. Mahkeme sadece o malın üzerindeki satışı sizin alacağınız oranında geçersiz sayar. Yani tapu başkasında görünse bile siz icra dairesi aracılığıyla o malı haczettirip sattırma hakkı elde edersiniz.

3. Mal kaçırma (tasarrufun iptali) davası açabilmek için hangi şartlar gereklidir?

Cevap: Davanın açılabilmesi için şu ana şartlar aranır:

• Gerçek ve kesinleşmiş bir icra takibi borcu olmalıdır.

• Borçlunun malı devretme tarihi, borcun doğduğu tarihten sonra olmalıdır.

• Borçlunun borcu ödemeye gücünün yetmediğini gösteren aciz belgesi (borçlunun haczedilebilir malının bulunmadığını gösteren belge) bulunmalıdır.

  
  

4. Borçlu, malı borç doğmadan ÖNCE sattıysa bu satışı iptal ettirebilir miyim?

Cevap: Hayır. Kural olarak borcun doğduğu tarih, malın devredildiği tarihten önce olmalıdır. Eğer borçlu malı henüz size borçlanmadan önce sattıysa, bu satışı mal kaçırma gerekçesiyle iptal ettiremezsiniz.

5. Mahkeme devam ederken borçlu icra borcunu öderse dava nasıl sonuçlanır?

Cevap: İcra dosyasındaki borç ödenir ve takip haricen kapatılırsa dava konusuz kalır. Davanın amacı zaten alacağın tahsili olduğu için, borç ödendiğinde mahkeme artık esasa girip satışın iptaline karar vermez; "karar verilmesine yer olmadığına" kararı verir.

6. Dava borcun ödenmesi nedeniyle konusuz kalırsa mahkeme masraflarını ve avukatlık ücretini kim öder?

Cevap: Dava konusuz kaldığında hâkim, davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumunu inceler. Eğer dava açıldığı sırada alacaklı haklıysa ve borçlu ancak dava açıldıktan sonra borcu ödediyse, yargılama giderlerini ve avukatlık ücretini (vekalet ücretini) borçlu taraf öder.

7. Borçlu malı ilk satın alan kişiden sonra üçüncü veya dördüncü kişilere sattıysa süreç nasıl işler?

Cevap: Malı borçludan devralan üçüncü kişiler veya onlardan satın alan sonraki kişiler kötü niyetliyse (yani malın borçtan kaçırmak amacıyla satıldığını biliyor veya bilmesi gerekiyorsa) dava onlara karşı da sürdürülür ve satış işlemleri iptal edilebilir.

8. Mal kaçırma davası açmak için icra takibinin kesinleşmesi şart mıdır?

Cevap: Evet. Borçluya karşı başlatılan icra takibine itiraz edilmemiş olması veya itiraz edildiyse bu itirazın mahkeme kararıyla kaldırılıp takibin kesinleşmiş olması gerekir. Kesinleşmemiş bir icra takibine dayanarak bu dava kazanılamaz.

9. Borçlunun mal kaçırdığını öğrendikten sonra dava açmak için bir süre sınırı var mıdır?

Cevap: Evet. Tasarrufun iptali davaları, iptali istenen satış veya devir tarihinden itibaren en geç 5 yıl içinde açılmalıdır. Devir tarihinden itibaren 5 yıl geçtikten sonra bu dava açılamaz.

10. Tasarrufun iptali davası ne kadar sürer?

Cevap: Mahkemenin yoğunluğuna, tapu ve icra kayıtlarının toplanmasına, bilirkişi incelemelerine ve üst mahkeme (istinaf/Yargıtay) süreçlerine bağlı olarak bu davalar ortalama 1 ila 2,5 yıl arasında sonuçlanmaktadır.

12. Hukuk Dairesi         2025/6313 E.  ,  2026/927 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Asliye Hukuk MahkemesiYukarıda tarih ve numarası yazılı İlk Derece Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davalı ... tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:Davacı vekili; davalı borçlu tasfiye halinde ... Gıda Hububat Gübre Hayv.Dağ.San. ve Tic.Ltd.Şti. hakkında ... . İcra Müdürlüğünün 2023/91882 Esas (Eski:... . İcra Müdürlüğü 2014/15445 Esas) sayılı dosyası ile takibe geçildiğini, borçlunun adına kayıtlı taşınmazı davalı ...’ya onun da diğer davalılara devrettiğini, devir işlemlerinin alacaklıdan mal kaçırmak amacıyla muvazaalı şekilde yapıldığını ileri sürerek, İİK 277 ve devamına göre tasarrufun iptali ile tazminata hükmedilmesine, haciz ve satış yetkisi tanınmasına karar verilmesini istemiştir.Davalılar davanın reddini savunmuşlardır.Mahkemece; bozma ilamına uyulmasına karar verilerek; davalı ... hakkındaki davanın reddine, diğer davalılar yönünden davanın kabulüne karar verilmiş, karar davalı ... vekili tarafından süresi içerisinde temyiz edilmiştir.1-Dava İcra ve İflas Kanunu’nun 277 ve devamı maddelerine dayanılarak açılmış tasarrufun iptali istemine ilişkindir.Tasarrufun iptali davalarında amaç, borçlunun haciz yada iflasından önce yaptığı ve aslında geçerli olan bazı tasarrufların geçersiz ya da "iyiniyet kurallarına aykırılık" nedeniyle alacaklıya karşı sonuçsuz kalmasını ve dolayısıyla o mal üzerinden cebri icraya devamla alacağın tahsilini sağlamaktır. Davacı, iptal davası sabit olduğu takdirde, tasarruf konusu mal üzerinde cebri icra yolu ile hakkını almak yetkisini elde eder ve tasarruf konusu taşınmaz mal ise, davalı üçüncü şahıs üzerindeki kaydın düzeltilmesine gerek olmadan o taşınmazın haciz ve satışını isteyebilir (İİK md. 283/1). Bu yasal nedenle iptal davası, alacaklıya alacağını tahsil olanağını sağlayan, nispi nitelikte, yasadan ... bir dava olup; tasarrufa konu malların aynı ile ilgili değildir.Bu tür davaların dinlenebilmesi için, davacının borçludaki alacağının gerçek olması, borçlu hakkındaki icra takibinin kesinleşmiş olması, iptali istenen tasarrufun takip konusu borçtan sonra yapılmış olması ve borçlu hakkında alınmış kesin veya geçici aciz belgesinin (İİK'nın 277 md) bulunması gerekir. Bu ön koşulların bulunması halinde ise İİK'nın 278, 2 79... . maddelerinde yazılı iptal şartlarının bulunup bulunmadığı araştırılmalıdır.Tasarrufun iptali davalarında kural olarak, tasarrufun iptal edilebilmesi için borcun doğum tarihinin iptali istenilen tasarruf tarihinden önce olması gerekir. Bu husus, dava şartı olup mahkemece res'en araştırılmalıdır.Somut olayda; davaya dayanak ... . İcra Müdürlüğünün 2023/91882 Esas sayılı takip dosyası haricen tahsil yoluyla kapatılmış olup dava konusuz kalmıştır. Şu halde mahkemece, yargılama giderleri ve vekalet ücreti takdiri yönünden tarafların haklılık durumu da değerlendirilmek suretiyle davanın konusuz kalması nedeniyle karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekirken yazılı gerekçeyle hüküm tesisi doğru görülmemiştir.2-Bozma neden ve şekline göre davalı ... vekilinin sair temyiz itirazlarının şimdilik incelenmesine gerek görülmemiştir.SONUÇ:Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının kısmen kabulü ile İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde ilgilisine iadesine, dosynın mahkemesine gönderilmesine, ilamın tebliğinden itibaren 10 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere, 16.02.2026 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.